Kuchnia zero waste bez komplikacji
Kuchnia zero waste nie oznacza, że trzeba od razu całkowicie zmienić swoje przyzwyczajenia. Wystarczy uważniej przyjrzeć się temu, co zwykle trafia do kosza. Obierki, łodygi, liście, końcówki warzyw i ugotowane resztki często nadal mają dużo smaku oraz wartości kulinarnych.
Najważniejsza jest zasada: najpierw wykorzystaj to, co już masz, a dopiero później planuj kolejne zakupy. Dzięki temu łatwiej ograniczyć marnowanie żywności, zmniejszyć wydatki i odkryć nowe, proste przepisy. Wiele pomysłów nie wymaga specjalnych sprzętów ani trudno dostępnych składników.
Zanim wyrzucisz, sprawdź
Nie każda część warzywa nadaje się do jedzenia, dlatego resztki trzeba ocenić rozsądnie. Wybieraj produkty świeże, bez pleśni, nieprzyjemnego zapachu i śladów zepsucia. Ziemniaki lub marchew należy dokładnie umyć przed obieraniem, szczególnie jeśli chcesz wykorzystać ich skórki.
Warto pamiętać o kilku prostych zasadach:
– resztki przechowuj w lodówce, najlepiej w zamkniętym pojemniku;
– wykorzystuj je możliwie szybko, zwykle w ciągu kilku dni;
– oddzielaj części jadalne od tych, które są twarde lub włókniste;
– nie używaj warzyw z oznakami pleśni;
– przed gotowaniem dokładnie umyj obierki, liście i łodygi.
Dobrym rozwiązaniem jest ustawienie w lodówce pojemnika oznaczonego jako „do wykorzystania”. Możesz wkładać do niego końcówki marchewki, kawałki papryki, liście rzodkiewki czy ugotowane warzywa z obiadu. Raz lub dwa razy w tygodniu przygotuj z nich jeden większy posiłek.
Bulion z obierek i końcówek
Jednym z najłatwiejszych sposobów na wykorzystanie warzywnych resztek jest domowy bulion. Do garnka możesz dodać między innymi:
– obierki z marchewki i pietruszki;
– końcówki selera i pora;
– łodygi natki pietruszki;
– liście kalafiora;
– twarde części cebuli;
– końcówki cukinii;
– głąb kapusty lub brokułu.
Resztki włóż do garnka, zalej wodą i dodaj przyprawy, takie jak liść laurowy, ziele angielskie, pieprz oraz odrobinę soli. Gotuj całość na małym ogniu przez około godzinę. Następnie przecedź wywar i wykorzystaj go do zupy, sosu, risotta albo ugotowania kaszy.
Niektóre obierki, na przykład z buraków, mogą zabarwić bulion. To nie problem, ale warto mieć świadomość, że wywar zmieni kolor i smak. Jeśli nie chcesz gotować od razu, resztki możesz zamrozić w woreczku lub pojemniku. Gdy uzbiera się ich więcej, przygotowanie bulionu będzie jeszcze prostsze.
Pesto z liści i łodyg
Pesto nie musi powstawać wyłącznie z bazylii. Bardzo dobrze sprawdzają się również liście rzodkiewki, natka marchewki, łodygi jarmużu, liście kalafiora oraz zielone części pora.
Do przygotowania szybkiego pesto potrzebujesz:
– dwóch dużych garści umytych liści lub łodyg;
– kilku łyżek oliwy;
– ząbka czosnku;
– garści pestek słonecznika lub dyni;
– odrobiny soku z cytryny;
– soli i pieprzu.
Wszystkie składniki zmiksuj na gładką lub lekko grudkowatą masę. Jeśli pesto jest zbyt gęste, dodaj więcej oliwy. Możesz podać je z makaronem, pieczywem, kaszą albo pieczonymi warzywami. Taki sos dobrze przechowuje się w lodówce przez kilka dni, jeśli przełożysz go do czystego słoika i przykryjesz cienką warstwą oliwy.
Chipsy z obierek i liści
Obierki z ziemniaków, marchewki lub pietruszki mogą zamienić się w chrupiącą przekąskę. Najpierw dokładnie je umyj i osusz. Następnie wymieszaj z niewielką ilością oleju, solą, pieprzem oraz ulubionymi przyprawami.
Rozłóż obierki cienko na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piecz je w temperaturze około 190 stopni Celsjusza, aż będą złociste i chrupiące. Czas pieczenia zależy od grubości obierek, dlatego warto zaglądać do piekarnika i delikatnie je przemieszać.
Podobnie możesz przygotować liście jarmużu, rzodkiewki lub kalafiora. Najlepiej piec je krótko, ponieważ szybko stają się kruche. Chipsy sprawdzą się jako dodatek do zupy krem, sałatki albo samodzielna przekąska.
Warzywne placuszki z resztek
Ugotowane warzywa z poprzedniego dnia świetnie nadają się na placuszki. Możesz wykorzystać ziemniaki, marchew, brokuły, kalafior, cukinię lub dynię. Rozgnieć je widelcem albo zblenduj, a następnie połącz z jajkiem, kilkoma łyżkami mąki i przyprawami.
Do masy pasują:
– czosnek lub cebula;
– koperek albo natka pietruszki;
– papryka słodka;
– pieprz ziołowy;
– odrobina startego sera.
Formuj niewielkie placuszki i smaż je na małej ilości oleju. Możesz także upiec je w piekarniku. Podawaj z jogurtem naturalnym, sosem czosnkowym lub surówką. To dobry sposób na szybki lunch, kolację albo dodatek do dania głównego.
Łodygi, głąby i twarde części
Wiele osób wyrzuca łodygi brokułu lub kalafiora, choć można je wykorzystać na kilka sposobów. Po obraniu twardszej zewnętrznej warstwy środek nadaje się do zupy, stir-fry, sałatki lub warzywnego puree. Możesz pokroić go w cienkie plasterki i ugotować razem z innymi warzywami.
Głąb kapusty warto drobno posiekać i dodać do surówki. Ma przyjemną chrupkość i lekko słodki smak. Z kolei zielone części pora można wykorzystać do bulionu, farszu, zupy albo zapiekanki. Łodygi natki i kopru dobrze sprawdzają się w sosach oraz marynatach, ponieważ zawierają dużo aromatu.
Resztki warzyw w codziennych daniach
Nie zawsze trzeba przygotowywać osobny przepis. Resztki możesz dodawać do potraw, które i tak planujesz ugotować. Końcówki papryki, cukinii i marchewki pasują do jajecznicy, omletu, sosu pomidorowego oraz ryżu smażonego z warzywami.
Ugotowane warzywa możesz połączyć z kaszą i przygotować zapiekankę. Kawałki pieczonej dyni lub batata sprawdzą się w sałatce. Liście rzodkiewki można drobno posiekać i dodać do twarożku, a resztki kukurydzy, groszku lub fasolki wykorzystać w paście kanapkowej.
Dobrym pomysłem jest gotowanie „z jednej blachy”. Pokrój warzywa, które zostały w lodówce, dodaj przyprawy i upiecz je razem. Taką mieszankę możesz potem podać z pieczywem, kaszą lub makaronem.
Jak planować zakupy, aby marnować mniej
Ograniczanie odpadów zaczyna się jeszcze przed gotowaniem. Przed wyjściem do sklepu sprawdź zawartość lodówki i zapisz produkty, które trzeba wykorzystać w pierwszej kolejności. Planuj kilka uniwersalnych posiłków, w których można łatwo zamieniać składniki.
Kupuj tyle, ile rzeczywiście potrzebujesz. Jeśli przepis wymaga połowy selera, zaplanuj od razu zupę lub surówkę, w której wykorzystasz pozostałą część. Warzywa przechowuj w odpowiednich warunkach, a zioła możesz przełożyć do słoika z niewielką ilością wody albo posiekać i zamrozić.
Kuchnia zero waste nie wymaga perfekcji. Liczy się regularne wykorzystywanie tego, co już znajduje się w domu. Nawet jedna zupa ugotowana z obierek, pesto z liści czy porcja placuszków z resztek to mały krok, który z czasem przynosi dużą różnicę.
O autorze
